Người Việt học viết chữ Hán: năm thói quen nên bỏ sớm

Người Việt học chữ Hán có một lợi thế ít ai nhắc: đã quen với việc học thuộc mặt chữ, vì tiếng Việt cũng có dấu và cũng phải nhớ từng chữ. Nhưng cũng có một bất lợi: chữ Việt và chữ Hán chạy trên hai cơ chế viết khác nhau, và thói quen từ chữ Việt mang sang thường phản tác dụng.

Năm thói quen dưới đây đều bắt nguồn từ chỗ khác nhau đó.

1. Viết theo hình thay vì theo nét

Chữ Latin viết bằng cách nối các chữ cái theo một chiều gần như cố định, từ trái sang phải. Khi viết, ta không nghĩ đến "thứ tự nét" vì mỗi chữ cái chỉ có một đường đi tự nhiên.

Chữ Hán thì khác. Mỗi chữ là một tập nét có thứ tự quy định, và thứ tự đó ảnh hưởng đến cả hình chữ lẫn khả năng nhớ. Người quen chữ Latin thường nhìn chữ Hán như một hình rồi vẽ lại — nhìn thì giống, nhưng không nhớ được lâu.

Cách sửa: trước khi viết, đếm nét và nói ra thứ tự. Chậm, nhưng đúng.

2. Lẫn nét phẩy và nét mác

Hai nét này không có tương đương trong chữ Latin, nên rất dễ viết lẫn hoặc viết thành một nét cong.

Phẩy (丿) đi từ trên xuống, hơi cong sang trái, và mảnh dần về cuối. Mác (㇏) đi từ trên xuống, cong sang phải, và đậm dần về cuối. Hướng khác nhau, độ đậm cũng khác nhau.

Chữ 人 mà viết hai nét cùng cong sang một bên thì thành chữ khác. Chữ 大 mà viết nét mác thành nét phẩy thì mất cân ngay.

3. Không canh chữ trong ô vuông

Chữ Việt viết theo hàng ngang, độ cao thấp khác nhau tuỳ chữ cái, và không cần canh giữa. Chữ Hán thì mỗi chữ phải nằm gọn trong một ô vuông tưởng tượng, và các chữ phải đều nhau.

Thói quen từ chữ Việt khiến nhiều người viết chữ Hán to nhỏ không đều: chữ nhiều nét thì phình ra, chữ ít nét thì teo lại. Nhìn cả hàng thì lộn xộn dù từng chữ đúng.

Cách sửa: viết trên giấy có ô vuông, và tự kiểm tra xem chữ có chạm đều bốn cạnh ô không.

4. Học chữ mới liên tục mà không ôn chữ cũ

Đây là thói quen phổ biến nhất, và cũng tốn kém nhất.

Học 10 chữ mới mỗi ngày nghe rất hiệu quả. Nhưng nếu không ôn, sau một tuần bạn đã có 70 chữ và chỉ nhớ được một phần. Sau một tháng, số chữ "đã học" là 300 nhưng số chữ viết được có thể chưa tới 100.

Cách sửa: giảm số chữ mới, tăng số lượt ôn. Ví dụ 6 chữ mới mỗi ngày cộng 30 chữ ôn thường nhớ hơn 15 chữ mới và không ôn.

5. Viết sai mà không biết mình sai

Khi tự học, không có ai sửa. Bạn viết một chữ sai thứ tự nét, không ai báo, và bạn lặp lại đúng cái sai đó 20 lần. Đến lúc phát hiện thì đã thành phản xạ, sửa khó hơn nhiều so với học lại từ đầu.

Cách sửa: dùng công cụ có chấm điểm nét, hoặc đối chiếu với mẫu có thứ tự nét rõ ràng sau mỗi lần viết. Kiểm tra ngay sau khi viết rẻ hơn nhiều so với kiểm tra sau một tháng.

Điểm chung

Cả năm thói quen đều xuất phát từ một chỗ: chữ Việt quan tâm đến hình, chữ Hán quan tâm đến đường đi. Khi bạn chuyển từ "làm sao cho ra hình" sang "đi đúng thứ tự", phần lớn các lỗi trên tự biến mất.

Không cần sửa hết cùng lúc. Chọn một cái, sửa trong hai tuần, rồi sang cái tiếp theo.